وجود رواياتى كه مضمون اين احاديث را تاييد مىكند ، « 1 » ضعف احتمالى سند را جبران خواهد كرد . « ترمذى » در سنن خود از رسول خدا چنين نقل كرده است : من قال في القرآن به غير علم فليتبوأ مقعده من النار ؛ هركس در مورد قرآن سخن بدون علم بگويد ، بايد جايگاهش را براى آتش آماده كند . « 2 » ترمذى ضمن آنكه اين حديث را حسن صحيح مىداند حديثى ديگر به همين مضمون با سند حسن از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم چنين نقل مىكند : . . . و من قال في القرآن برأيه فليتبوأ مقعده من النار ؛ و هركس درباره قرآن با رأى خود سخن گويد ، بايد جايگاهش را براى آتش آماده كند . « 3 » نسايى نيز اين حديث را بدين صورت آورده است : من قال في القرآن برأيه أو بما لا يعلم فليتبوأ مقعده من النار ؛ هركس در مورد قرآن با رأى خود يا بدون علم سخن گويد ، بايد جايگاهش را در آتش آماده كند . « 4 » حاصل آنكه هيچ‌كس از فريقين اين احاديث را به دليل ضعف سند يا عدم اعتبار مصدر ، نفى نكرده است بلكه با تلقى به قبول ، درصدد فهم درست دلالت آنها برآمده‌اند . تلقى فريقين از احاديث نهى از تفسير به رأى در بين فريقين دو تلقى عمده از اين احاديث هست جمعى اندك از آنان به استناد اين احاديث ، تفسير قرآن را به طور مطلق نهى كرده و هر نوع تلاشى را براى استنباط از قرآن بدون استناد به قول معصوم ( در بين شيعه ) و يا به قول پيامبر خدا و صحابه يا تابعينى كه از صحابه فرا گرفته‌اند ( در بين اهل سنت ) حرام مىدانند .

--> ( 1 ) . ر . ك : جامع البيان ، ج 1 ، ص 58 ، 59 ؛ طبرى 7 حديث به اين مضمون نقل كرده است و نيز ر . ك : حسين بغوى ، معالم التنزيل ، ج 1 ، ص 35 . ( 2 ) . محمد ترمذى ، الجامع الصحيح ( سنن ترمذى ) ، كتاب التفسير ، ج 5 ، ص 199 ، ح 2950 ؛ احمد نسائى ، سنن الكبرى ، كتاب فضائل القرآن ، ج 5 ، ص 31 ، ح 8084 ؛ احمد بن حنبل ، مسند ، ج 3 ، ص 496 ، ح 2069 ( 3 ) . الجامع الصحيح ( سنن ترمذى ) ، كتاب التفسير ، ج 5 ، ص 199 ، ح 2951 و به همين مضمون ص 200 ، ح 2952 ( 4 ) . سنن الكبرى ، كتاب فضائل القرآن ، ج 5 ، ص 31 ، ح 8085